Video

Een maand voor presentaties (Liveblog 21 november 2022)

In deze live blog en overzicht van de presentaties van Tom Hazenberg in oktober en november. Dichtbij huis in Leiden en Alphen aan den Rijn en op afstand in de Staatsbibliotheek in Berlijn. Lees mee.

Landelijke Limesdag in Museumapark Archeon

Op 14 oktober was de jaarlijkse Limesdag van de Nederlandse Limes Samenwerking neergestreken in Museumpark Archeon. Een rijk palet aan presentaties en workshops toonde de staat van de Nederlandse Limes in het jaar na inschrijving als UNESCO Werelderfgoed. Tom Hazenberg presenteerde aan een volle Romeins Herberg met Limes-bouwers de inspanningen van de Zuid-Hollandse Limestafel om de ketting van Limes Presentatie Units in deze provincie tot volle wasdom te brengen. Daarvoor presenteerde hij het Werkboek van de Zuid-Hollandse Limes met de jaarplannen van bijna alle units, de bezoeklocaties langs de Limes. De term Limes Presentatie Units is ontwikkeld naar voorbeeld van de Westelijke Donau Limes. In de jaarplannen beschrijven de beheerders van de units zelf de staat waarin hun eigen park of museum verkeert en welke plannen ze hebben voor de korte en langere termijn. Het Werkboek Zuid-Hollandse Limes maakt duidelijk welke personen en partijen feitelijk het werk uitvoeren om Limes-publiek te ontvangen. Een mooi bijproduct is de Limes Evenementenkalender ZH die op gemakkelijke wijze kan worden samengesteld. De presentatie over deze Zuid-Hollandse werkwijze werd enthousiast ontvangen bij de Limes-partners. Formeel moet deze werkwijze nog wel worden vastgesteld aan de Limestafel van ZH. 

De succesvolle Limesdag werd afgesloten met een borrel in beide Restauratiewerven tussen de Zwammerdamschepen. Met uitleg door de vele vrijwilligers van Operatie Zwammerdamschepen. Waarvan een er wel heel bijzonder in het zonnetje werd gezet door gedeputeerde Willy de Zoete, namelijk project-fotograaf Willem de Jeu. 

Dies-lezing Oud Leiden

Op 5 november hield de Vereniging Oud Leiden zijn jaardag, Dies, in de Hooglandse Kerk. Tom Hazenberg had de eer om de jaarlijkse Dies-lezing te houden. Dat deed hij over de rol van de Neder-Germaanse Limes in het grote logistieke netwerk dat het Romeinse Romeinse leger rondom de Noordzee had ingericht. En natuurlijk over Park Matilo waar het Leidse fort het kruispunt van de Rijn en het Kanaal van Corbulo bewaakte. In zijn lezing sprak hij de hoop uit dat Park Matilo, dat de UNESCO Werelderfgoedstatus heeft, een vaste bijdrage zal leveren aan het historische netwerk van de stad en de regio. De in groten getale opgekomen toehoorders nodigde hij uit om met het Park Matilo en omwonenden samen te werken aan een mooier Leiden. 

Kolloquium “Einblicke in die unterirdische Stadt” in Berlijn

In de nabijheid van Alexanderplatz in Berlijn ligt de Petriplatz, een zeldzame middeleeuwse kern van de stad die door het roemruchte verleden vooral bekend is van de 19e eeuwse grandeur en de DDR-architectuur. De ontdekking van de funderingen van de Petrikerk en de Latijnse School vormen hoerop een welkome aanvulling. Het nieuwe Petri Museum zal deze resten tonen aan het publiek. Een gelijke situatie doet zich voor in Keulen, waar de resten van de joodse mikwe samen met de resten van het Romeinse praetorium onderdeel zullen worden van het Projekt MiQua. Beide zijn zogenaamde archeologische vensters, die de voorbijganger of bezoeker een blik in ondergrondse stad gunnen. 

De Berlijnse en Keulse initiatiefnemers hebben samen het colloguium Einblicke in die unterirdische Stadt – Archäologische Fenster als Aufgabe und Potenzial georganiseerd om veel voorbeelden van presentaties van archeologische resten te laten zien als inspiratiebron voor de eigen musea.  Deze bijeenkomst werd gehouden in de nieuw gerestaureerde Staats Bibliothek zur Berlin, gelegen aan de iconische boulevard Unter den Linden. In dit decor mocht Tom Hazenberg uitleg geven over de presentaties van de Romeinse schepen op de diverse Limes Presentatie Units langs de West Nederlandse Limes. Hij toonde achtereenvolgens Castellum Hoge Woerd (Utrecht) met de De Meern 1, Castellumgarage in Woerden met het diorama voor de Woerden 7, NIGRVM PVLLVM Zwammerdam, de naamgever van het scheepstype, en tenslotte Museumpark Archeon waar de collectie Zwammerdam wordt gerestaureerd. Tijdens het colloquium werden voorbeelden getoond uit heel Duitsland en ook Zwitserland en dus ook Nederland. Maar ook een overzicht van archeologische vensters uit de klassieke wereld. Hazenberg was on de de indruk van de professionaliteit in de getoonde projecten en de serieuze houding van de betrokken overheden. Een mooi voorbeeld voor het meer liberaal ingestelde Nederland.  

Volg Hazenberg tijdens Limes2022

Vanaf zondag 21 augustus gaat het Internationale Limes Congress in Nijmegen van start. Zelfs al enkele dagen eerder start voor een select gezelschap de voorexcursie naar enkele illustere Duitse vindplaatsen. Vanaf zondag verzamelen zich in Nijmegen meer dan 400 limes-onderzoekers uit de hele wereld. Daar begint dan een rijk programma van ca 200 lezingen, excursies en boekpresentaties. 

Tom Hazenberg is lid van het voor de inhoud verantwoordelijke wetenschappelijke committee. Daarnaast heeft hij samen met Mark Driessen de excursies georganiseerd. Maar Hazenberg is op tal van programmapunten ook actief tijdens het congres. Hieronder een kort overzicht.

Volg Tom Hazenberg tijdens Limes2022 op twitter @Hazenberg_Arch en @LimesNL

18-20 augustus: Voor-excursie Duitsland en Limburg;

Zondag 21 augustus: presentatie tijdens de Welcoming Session: Ships of the Lower German Limes;

Maandag 22/8: chair van de sessie Ripae et Litora (Oevers en kusten) samen met Erik Graafstal, Jeroen van Zoolingen en Wouter Dhaeze;

22/8, 24/8 en 26/8 : Daily Recap samen met Rozee van den Bosch;

Dindsdag 23/8: coördinator Excursie Neder-Germaanse Limes in Arnhem en Duitsland samen met Mark Driessen;

Woensdag 24/8: presentatie Initiatief Limes-Park Roma samen met Rober Schmits;

Donderdag 25/8: coördinator Excursie Neder-Germaanse Limes in West-Nederland samen met Mark Driessen;

Donderdag 25/8: ondertekening Intentieverklaring Restauratie Zwammerdamschepen en Nationaal Romeins Scheepvaart Museum (Ministerie OC&W, provincie Zuid-Holland, gemeente Alphen aan den Rijn en Stichting Museumpark Archeon);

Zaterdag 27/5: Closing Session: presentatie Initiatief Limes-Park Roma samen met Rober Schmits;

28-30 Augustus: Na-excursie Limburg, België, Noord Frankrijk en Leiden.

Liveblog 1Arch-projecten: Boulogne sûr Mer geïnteresseerd || Het Grote-Maarten-de-Weerd-Interview || Tom Hazenberg gastdocent || Zonovergoten Limesvaart

Franse stad geïnteresseerd in deelname Bridging the North Sea – Tom Hazenberg heeft in Boulogne sûr Mer een ontmoeting gehad met Angélique Démon, de gemeente-archeoloog van deze Franse stad aan het Kanaal. Waarom? Hazenberg werkt met de provincie Zuid-Holland aan het projectvoorstel `Bridging the North Sea’ dat zal worden ingediend het Straits Comité in Brussel. Het Staits-initiatief poogt de banden van regio’s aan beide kanten van het Kanaal weer aan te halen na de Brexit. Het project Bridging the North Sea is een initiatief van archeologen uit Nedeland België en Engeland waarbij de Noordzee in de Romeinse tijd een hoofdrol speelt. Ook de archeologen zoeken de samenwerking over alle Noordzee regio’s. De uitkomsten van het onderzoek over de sociale en logisiteke verbineinden tussen het vaste land en de romeinse provincie Britannia zullen onder ander worden gepreseteerd in het nieuw te bouwen Nationaal Romeins Scheepvaart Museum van Archeon. Naast onderzoek staat ook de bouw van een Romeins zeeschip op de wensenlijst. Met de kennismaking met Angélgique Démon is ook de interesse gewekt bij deze Romeinse havenplaats voor deelname aan het project Bridging the North Sea. 

Boulogne sûr Mer: Romeinse spolia bij de stadspoort, Musée Chateau en de funderingen van de Romeinse muurtoren.

Het Grote-Maarten-de-Weerd-Interview – Op 24 juni was het zover. Opgraver en onderzoeker van de Zwammerdamschepen Maarten de Weerd onderwierp zich aan een 3 uur durend interview over zijn ervaringen gedurende de afgelopen 50 jaar: de ontdekking, de opgraving, optredens op international congressen, zijn proefschrift en zijn opvolging. Alles kwam aan bod. Dit interview vormde het hoogtepunt van het project Do you remember …?, dat als doel heeft de herinneringen van onderzoekers én publiek te verzamelen en vast te leggen. Later zullen grote delen van dit interview beschikbaar komen voor het publiek. 

Heb je zelf nog verhalen over de Zwammerdamschepen of weet je van verhalen over de opgravingen van je (oudere) familieleden? Laat dat weten aan redactie@hazenbergarcheologie.nl.

Tom Hazenberg gastdocent bij cursus van Erfgoedhuis Zuid-Holland – Hoe betrek je je publiek bij je (digitale) collectie? Het is een onderwerp wat menig (vrijwillig)lid van  historische verenigingen, musea, archieven en erfgoedinstellingen bezig houdt. Er  valt  voor de Nederlanders veel te kiezen als het aankomt op vrijetijdsbestedingen, dus de concurrentie is groot. 

Daar weet ook Tom Hazenberg alles van, gezien zijn verbintenis aan diverse projecten rondom Werelderfgoed Neder-Germaanse Limes. Hij is een van de vijf docenten die zal spreken tijdens de cursus Betrek je publiek bij je (digitale) collectie- aan de slag met crowdsourcing en citizen science op 6 juli a.s. in het Museon in Den Haag.

Geïnteresseerd? Meld je dan aan via  https://www.erfgoedhuis-zh.nl/agenda/2022/betrek-je-publiek-bij-je-digitale-collectie-aan-de-slag-met-crowdsourcing-en-citizen-science/

Zonovergoten Limesvaart – Varen met mooi weer en ook nog wat wijzer worden; wie wil dat niet? De twaalf deelnemers van de vaar-wandeltocht over de ‘Romeinse’ Oude Rijn en in Park Matilo in Leiden genoten in ieder geval volop. Ze hadden zich aangemeld voor een relaxt evenement met een archeoloog die van alles vertelde over de aanwezigheid van de Romeinen in ons land, bijna 2000 jaar geleden. 

Dat wordt erg zichtbaar in Park Matilo in Leiden, Unesco Werelderfgoed sinds vorig jaar zomer. Onder je voeten liggen de fundamenten van dit voormalige fort, dat door de gemeente Leiden tot park is omgetoverd. Hier hoor je bij wijze van spreken de stampende voeten van exercerende soldaten, het geschreeuw van de commandant maar ook de slagen op het aambeeld van de smid en het geprevel bij het altaar. Daar staat de rust van het varen op de Oude Rijn tegenover, terwijl de archeoloog zijn verhaal met beelden en aardenwerk begeleidt.De volgende Limersvaart is al weer op 2 juli. Als je ook wilt meevaren ga dan naar https://www.sloepennetwerk.nl/arrangementen/vaar-mee-op-de-romeinse-rijn-leiden-park-matilo-werelderfgoed. Er zijn deze zomer meerdere vaarten waaruit je kunt kiezen. 

Eindelijk interview met Dr. Maarten de Weerd

Vandaag vinden in Museumpark Archeon en NIGRVM PVLLVM de opnamen plaats van Dr. Maarten de Weerd, de opgraver van de Zwammerdamschepen, die hij ook wereldberoemd heeft gemaakt. Dit interview vindt plaats in het kader van het project “Do you remember …” dat Hazenberg Archeologie uitvoert samen met Museumpark Archeon en Ipse de Bruggen.

Het project is gefinancierd door de provincie Zuid-Holland en het erfgoedfonds van de Gemeente Alphen aan den Rijn.